Polski Fiat 125p

Polski Fiat 125p to kultowy polski samochód, budowany na Żeraniu. Dzisiaj właśnie o polskiej legendzie, czyli o dużym fiacie.

Jeśli chodzi o naszą rodzimą motoryzację, to nie pałam szczególną sympatią do większości polskich samochodów. Owszem, są wyjątki, ale na ogół nie przemawiają one do mnie. Na przykład syrenki – ostatnio widziałem jedną w drodze do Torunia. Muszę przyznać, że to był ładny egzemplarz, jednakże był holowany, co sugeruje, że spotkanie jej na lawecie jest częstsze niż jazda na własnych kołach. Co więcej, kto buduje samochód o wyglądzie nawiązującym do końca lat 50. w roku 1980? To dla mnie nieporozumienie. Co do malucha, to z powodu mojego wzrostu – ponad 190 cm – jestem zmuszony go skreślić. Nie jestem pewien, czy jazda nim byłaby dla mnie przyjemna. Chociaż raz miałem okazję jeździć maluchem, ale był to oryginalny model cabrio. Nie jakiś przerobiony, ale fabryczny 126p Cabrio!

Jest jeszcze polonez, co do którego mam mieszane uczucia. Pierwsze modele poloneza są ciekawe, ale to, co pojawiło się później… to już nie moja bajka. Wyjątkiem w polskich samochodach jest jednak ten, o którym jest mowa w dzisiejszym tekście – Fiat 125p. To chyba jedyny polski samochód, który budzi we mnie sympatię.

Zawsze interesują mnie historie związane z polską motoryzacją i czasami PRL-u. Na Zachodzie wszystko wydaje się nudne. Produkują BMW, Mercedesa – chcesz, kupujesz i masz. Ale tutaj? Panie! Droga była długa, kręta i wyboista. No chyba, że znało się Dyrektora i dobrze się z nim obeszło – innymi słowy, „zrobiło się dobry grunt pod interes”. Absurdy tamtych czasów zawsze mnie bawią.

Produkcja 125p rozpoczęła się pod koniec 1967 roku na licencji włoskiego Fiata. To było wyjątkowo szybkie tempo, biorąc pod uwagę, że pierwszy Fiat 125 wyjechał z fabryki w Turynie dopiero w kwietniu 1967 roku. FSO przed erą 125p nie było nowoczesnym przedsiębiorstwem, więc przystosowanie go do produkcji dużego fiata było pracochłonne i stanowiło wyzwanie. Koszt uruchomienia linii produkcyjnej wyniósł ponad 30 milionów dolarów.

Nadwozie oraz zawieszenie zostały przeszczepione z włoskiego brata, modelu 125, ale istniały pewne różnice. Na przykład, maska miała inne tłoczenia, a brakowało listew ozdobnych na aucie. Dużą różnicę stanowił również silnik. Włoski Fiat 125 wyposażono w nową jednostkę o pojemności 1608 cm3. Nasz Fiat mógł być również wyposażony w ten silnik, ale Polacy wybrali tańsze rozwiązanie, korzystając z jednostki montowanej w poprzedniku 125, czyli Fiata 1300/1500.

Największa zmiana, jaką przeszedł Duży Fiat, miała miejsce w 1975 roku. Samochód otrzymał nowy przód oraz tył (zmieniono światła, ramki, atrapę z przodu), pojawiły się także listwy ozdobne po bokach. Wnętrze zostało również zmodernizowane, z nową deską rozdzielczą, nowym układem grzewczym oraz regulowanymi zagłówkami w fotelach.

Dużego Fiata można było nabyć na kilka sposobów. Na przykład można było go „zdobyć” z placu fabryki FSO, co wymagało pewnej pomysłowości i wyobraźni. Ale tak na poważnie, samochód można było kupić za dewizy, czyli walutę wymienialną, poprzez wpłacenie odpowiedniej kwoty w PKO i oczekiwanie na dostawę pojazdu. Jednakże oczekiwanie to często było długotrwałe. Była także giełda samochodowa, gdzie można było kupić 125p, ale po znacznie wyższej cenie niż nowy model. W rzeczywistości były one niemal nowe, gdyż często świeże samochody trafiały od razu na rynek wtórny. Inna opcja to zakup za talony, które były przyznawane za zasługi. Istniała również forma przedpłaty – wpłacałeś pewną sumę na samochód, który miał zostać dostarczony za X lat. Jednakże nawet w latach 90. istniał problem z brakiem realizacji przedpłat, które miały miejsce kilka lat wcześniej. Jeśli udało ci się w końcu doczekać swojego Fiata po wpłaceniu dolarów lub złotówek, odbierałeś go w Polmozbycie. Polmozbyt powstał z połączenia 3 firm i był odpowiedzialny za sprzedaż aut, części zamienne oraz serwis. Warto dodać, że samochód był eksportowany do 80 krajów. Samochód ze zdjęć jest właśnie wersją eksportową.

Fiat 125p był produkowany do roku 1983, kiedy to zakończyła się licencja, a Fiat zdecydował się nie przedłużać umowy na wykorzystanie swojej nazwy. Od tego momentu samochód znany był jako FSO 125p i produkowany był aż do 1991 roku. W sumie, jeśli nie zważać na zmianę nazwy, model był produkowany od 1967 do 1991 roku. To dość długi okres, choć pierwotnie planowano zakończenie produkcji wcześniej, a Polonez miał przejąć rynek. Ostatecznie jednak Polonez zaczął być produkowany dopiero od 1978 roku, a oba modele były produkowane równolegle przez 13 lat.

Projekt 125p! Czyli jak wyrazić siebie…

Czekam na samochód ze zdjęć. Widziałem go już kilkukrotnie na mieście, na różnych spotach. Spodziewałem się, że taki charakterystyczny wóz będzie łatwo rozpoznać z daleka. Kiedy pojawił się na horyzoncie, pokonując lekki zakręt, od razu wiedziałem, że to ten Fiat. Tego auta nie sposób pomylić z żadnym innym. Żółte światła oślepiały mnie, a ja myślałem: ależ on jest stylowy i charyzmatyczny. Nie potrafię przejść obok tego samochodu obojętnie. Nawet gdybym przechodził obok niego dzień w dzień, nadal wzbudzałby we mnie te same emocje co za pierwszym razem. Gdyby to był Fiat zachowany w 100% w oryginalnym stanie, także na niego bym zwracał uwagę, ale po pewnym czasie, spoglądałbym tylko kątem oka. Wiem, że ten samochód może budzić różne emocje. Osobiście nie zachwyca mnie tylko i wyłącznie jego wygląd, ale także pomysł, jaki miał na niego właściciel. Drugiego takiego będzie trudno znaleźć, a sztuką było wyobrazić sobie coś takiego, patrząc na oryginał. Oczywiście, nigdy nie jest tak, że od razu wyobrażamy sobie projekt finalny. Ale z czasem, dodając różne dodatki i zmieniając kilka rzeczy, może powstać coś naprawdę pięknego. Przy takich projektach granica między udaną modyfikacją a karykaturą samochodu jest cienka. Jednak w tym przypadku felgi, obniżenie auta, halogeny i pasek na karoserii tworzą bardzo udaną, spójną całość.